इको: 2D, स्ट्रेन, 3D, TEE, स्ट्रेस आणि लहान मुलांचा इको

इकोमध्ये काय दिसतं?

इको म्हणजे हृदयाची सोनोग्राफी. यात आवाजाच्या लहरी वापरतात, एक्स-रे नाही. त्यामुळे रेडिएशनचा प्रश्नच नाही. हृदयाचे कप्पे किती मोठे आहेत, पंपिंग कसं आहे, व्हॉल्व्ह नीट उघडतात-बंद होतात का, फुफ्फुसांतलं प्रेशर, हृदयाभोवती पाणी, हृदयाला छिद्र, हे सगळं दिसतं. दम लागणं, छातीत दुखणं, पायावर सूज, मर्मर, हाय बीपी आणि हार्ट फेल्युअरचा संशय, अशा वेळी इको हमखास करतात.

इकोचे प्रकार

2D इको आणि डॉप्लर

हा नेहमीचा इको. डाव्या कुशीवर झोपवतात, छातीवर जेल लावून प्रोब फिरवतात. थोडाच वेळ लागतो, खास तयारी लागत नाही.

स्ट्रेन इमेजिंग

नेहमीच्या इकोसोबतच करतात. हृदयाचा स्नायू किती ताणला जातो आणि आकुंचन पावतो, ते मोजतं. नेहमीचं पंपिंग कमी होण्याआधीच स्नायूतला सुरुवातीचा कमकुवतपणा यात पकडता येतो. उदाहरणार्थ, कॅन्सरचे काही उपचार चालू असलेल्या पेशंटमध्ये.

3D इको

हृदयाचं त्रिमितीय चित्र मिळतं. व्हॉल्व्ह आणि छिद्राचा आकार नीट बघायला उपयोगी. उदाहरणार्थ ASD डिव्हाइस क्लोजरच्या आधी.

TEE

तोंडातून एक बारीक प्रोब अन्ननलिकेत सोडतात. अन्ननलिका हृदयाच्या अगदी मागे असते, म्हणून व्हॉल्व्ह, गुठळ्या आणि छिद्रं जास्त स्पष्ट दिसतात. आधी उपाशी राहावं लागतं. घशात स्प्रे मारून बधिर करतात आणि झोपेचं औषध देतात. घसा बधिर आहे तोपर्यंत काही खाऊ-पिऊ नका. घरी जाताना सोबत कोणीतरी असू द्या.

डोब्युटामाईन स्ट्रेस इको

ज्यांना ट्रेडमिलवर चालता येत नाही, त्यांच्यासाठी. सलाईनमधून डोब्युटामाईन नावाचं औषध देतात, त्याने हृदय जास्त काम करतं. प्रत्येक टप्प्यावर इकोचे फोटो घेतात. कोरोनरी आजारात हृदयाच्या स्नायूच्या कुठल्या भागाला रक्त कमी पडतंय का, ते यात कळतं. टेस्टच्या आधी कोणती गोळी थांबवायची का, ते डॉक्टर सांगतील.

लहान मुलांचा इको

बाळं आणि मुलांसाठीचा इको. मुख्यतः जन्मजात हृदयदोष, जसं की हृदयाला छिद्र किंवा PDA, बघायला करतात.

सोबत काय आणायचं?

आधीचे इको रिपोर्ट, ECG आणि औषधांची यादी आणा. स्ट्रेस टेस्ट चालू असताना छातीत दुखलं किंवा दम लागला तर लगेच सांगा.

तुम्हाला कोणता इको लागेल, ते तपासणी आणि तुमचा त्रास ऐकूनच ठरतं. ही माहिती फक्त समजून घेण्यासाठी आहे, प्रत्यक्ष भेटीला पर्याय नाही.