पायांच्या नळ्यांची अँजिओग्राफी आणि अँजिओप्लास्टी

पायांना रक्त कमी पडतं तेव्हा

हृदयाच्या नळ्यांत जसा चरबीचा थर साठतो, तसाच पायांच्या नळ्यांतही साठू शकतो. त्याला पेरिफेरल आर्टरी डिसीज म्हणतात. सिगारेट-तंबाखू, डायबेटीस, बीपी आणि कोलेस्टेरॉल असणाऱ्यांमध्ये हा त्रास जास्त दिसतो.

ही लक्षणं ओळखा

• थोडं चाललं की पोटरी, मांडी किंवा कंबरेखाली गोळा येतो, थांबलं की बरं वाटतं.
• बसलेलं असतानाही पाय दुखतो, रात्री जास्त.
• पायाला, बोटाला झालेली जखम भरतच नाही, किंवा त्वचा काळी पडायला लागते.
• एक पाय दुसऱ्यापेक्षा थंड किंवा पांढरा वाटतो.

तपासणी ते उपचार

आधी साध्या तपासण्या करतात. घोट्याचं आणि हाताचं बीपी मोजून तुलना करतात, त्याला ABI म्हणतात. सोबत डॉप्लर सोनोग्राफी करतात. मग गरज वाटली तर पायांची अँजिओग्राफी करतात. ही अगदी हृदयाच्या अँजिओग्राफीसारखीच, डाय सोडून एक्स-रेवर नळ्या बघतात. योग्य ब्लॉकेज दिसला तर बऱ्याचदा त्याच वेळी अँजिओप्लास्टी करतात. बलूनने नळी उघडतात, गरज असेल तर स्टेंट टाकतात. फार लांब किंवा अवघड ब्लॉकेज असेल तर बायपास ऑपरेशन जास्त योग्य ठरतं. त्रास कमी असेल तर गोळ्या आणि रोज चालणं, एवढ्यावरही भागतं.

प्रोसिजर कशी होते?

1. साधारणपणे जांघेत लोकल भूल देतात. तुम्ही जागे असता.
2. कॅथेटर पायांच्या नळ्यांपर्यंत नेऊन डाय सोडतात.
3. गरज असेल तर वायर ब्लॉकेजच्या पलीकडे नेतात, बलून फुगवतात, स्टेंट बसवतात.
4. कॅथेटर काढून पंक्चरच्या जागी दाब देतात.

आधी आणि नंतर

किडनीचा त्रास, मेटफॉर्मिन किंवा डायबेटीसच्या इतर गोळ्या, रक्त पातळ करायची औषधं आणि ॲलर्जी असेल तर आधी सांगा. नंतर ॲन्टीप्लेटलेट आणि कोलेस्टेरॉलच्या गोळ्या बहुतेक वेळा कायम घ्याव्या लागतात. रोज चालणं, तंबाखू सोडणं, शुगर ताब्यात ठेवणं आणि रोज पाय तपासणं, हे प्रोसिजरइतकंच महत्त्वाचं. पायांच्या नळ्यांत ब्लॉकेज असेल तर बऱ्याचदा हृदयाच्या नळ्यांतही असतो, म्हणून हृदयाची तपासणीही करायला सांगू शकतात.

लगेच कधी यायचं?

पाय अचानक खूप दुखायला लागला, थंड पडला, पांढरा पडला किंवा बधिर झाला, किंवा जांघेत सूज आली, रक्त आलं, तर लगेच दवाखान्यात या.

पायांसाठी योग्य उपचार कोणता, ते तपासणी आणि रिपोर्ट बघूनच ठरतं. ही माहिती फक्त समजून घेण्यासाठी आहे, प्रत्यक्ष भेटीला पर्याय नाही.