हार्ट अटॅक
हृदयाची नस अचानक बंद होऊन स्नायूला रक्त मिळेनासं होतं, याला हार्ट अटॅक म्हणतात; लगेच 108 ला फोन करून लवकर हॉस्पिटल गाठलं तर नुकसान कमी ठेवता येतं.
ही लक्षणं दिसली तर दुर्लक्ष करू नका
हृदयाच्या नसेत साचलेला ब्लॉकेज अचानक फुटतो आणि त्यावर रक्ताची गाठ तयार होते. ती नस एकदम बंद होते. त्या नसेवर अवलंबून असलेल्या हृदयाच्या भागाला रक्त मिळत नाही आणि तो स्नायू खराब व्हायला लागतो. नस जितका जास्त वेळ बंद राहील, तितकं जास्त नुकसान होतं. म्हणून हार्ट अटॅकमध्ये एक-एक मिनिट महत्त्वाचा असतो.
- छातीत दुखणं, दाब, जडपणा किंवा आवळल्यासारखं वाटणं, जे काही मिनिटांपेक्षा जास्त राहतं किंवा जाऊन परत येतं
- दुखणं हात, डावा खांदा, जबडा, मान किंवा पाठीकडे जाणं
- दम लागणं, थंड घाम, मळमळ, चक्कर आल्यासारखं वाटणं
बायका, वयस्कर लोक आणि शुगरच्या पेशंटमध्ये लक्षणं नेहमीसारखी नसतात. कधी फक्त दम लागतो, खूप थकवा येतो किंवा पोटाच्या वरच्या भागात अस्वस्थ वाटतं. छातीत फारसं दुखत पण नाही.
आत्ता लगेच काय करायचं?
- लगेच 108 ॲम्ब्युलन्सला (किंवा 112 ला) फोन करा. "थांबू जरा, कमी होईल" असं म्हणत वेळ घालवू नका.
- स्वतः गाडी चालवत हॉस्पिटलला जाऊ नका.
- खाली बसा, शांत राहायचा प्रयत्न करा, घट्ट कपडे सैल करा.
- डॉक्टरांनी किंवा 108 वर बोलणाऱ्यांनी सांगितलं आणि तुम्हाला ॲलर्जी नसेल, तरच ॲस्पिरिनची गोळी चावून खा.
- जिथे तातडीने अँजिओप्लास्टी होते, अशाच हॉस्पिटलला जा. म्हणजे बंद नस लवकर उघडता येते.
हार्ट अटॅक आणि कार्डियाक अरेस्ट वेगळे आहेत
हार्ट अटॅकमध्ये पेशंट बहुतेक वेळा शुद्धीत असतो, बोलतो, पण त्याला त्रास होत असतो. कार्डियाक अरेस्टमध्ये हृदयाचं पंपिंगच अचानक थांबतं. माणूस कोसळतो, हाक मारली तरी उत्तर देत नाही, नीट श्वास घेत नाही. अशा वेळी मोठ्याने मदतीला बोलवा, 108 ला फोन करा आणि मदत येईपर्यंत CPR सुरू ठेवा. म्हणजे छातीच्या मधोमध जोरात आणि भरभर दाबत राहायचं. पुढच्या स्टेप्स इमर्जन्सी पेजवर दिल्या आहेत.
हॉस्पिटलमध्ये आणि त्यानंतर
ECG आणि ट्रोपोनिनसारख्या रक्ताच्या तपासणीतून हार्ट अटॅक आहे की नाही ते कळतं. बहुतेक वेळा अँजिओग्राफी करून बंद नस शोधतात आणि अँजिओप्लास्टी करून स्टेंट टाकतात. कॅथ लॅब वेळेत गाठता आली नाही, तर गाठ विरघळवणारं औषध देतात. हृदयाचं पंपिंग किती चालू आहे ते इको मध्ये बघतात.
याचे धोके कोरोनरी आर्टरी डिसीज सारखेच असतात: शुगर, BP, कोलेस्टेरॉल, तंबाखू, घरात कोणाला हार्टचा त्रास आणि व्यायाम नसणं. अटॅकनंतर औषधं नियमित घ्यावी, तंबाखू पूर्ण बंद करावी, शुगर-BP-कोलेस्टेरॉल कंट्रोलमध्ये ठेवावं आणि कार्डियाक रिहॅब करावं. यामुळे पुन्हा अटॅक येण्याचा धोका कमी होतो.
नेमकं निदान आणि उपचार डॉक्टरांनी तपासल्यावरच ठरतात. ही माहिती समजून घेण्यासाठी आहे. इमर्जन्सीत आधी 108 ला फोन करा.
ही माहिती फक्त समजण्यासाठी — कोणती तपासणी किंवा उपचार लागेल ते तपासणीनंतरच ठरतं.
