ICD बसवणं

ICD म्हणजे काय?

ICD दिसायला पेसमेकरसारखाच असतो आणि बसवतातही तसाच. पण तो एक जास्तीचं काम करतो. हृदयाच्या खालच्या कप्प्यांतून येणारे खूप जलद आणि धोकादायक ठोके, म्हणजे VT किंवा VF, यांच्यावर तो सतत लक्ष ठेवतो. हे ठोके आले तर अचानक हृदय बंद पडू शकतं. असा ठोका दिसला की ICD आधी जलद पेसिंग करून बघतो, ते तुम्हाला जाणवतही नाही. त्याने नाही थांबला, तर शॉक देऊन ठोके नॉर्मल करतो. ठोके खूप हळू झाले तर पेसमेकरसारखंही काम करतो.

कोणाला सांगतात?

• ज्यांचं हृदय आधी एकदा बंद पडलं होतं आणि वाचलेत, किंवा ज्यांना धोकादायक जलद ठोके येऊन गेलेत.
• ज्यांचा हृदयाचा स्नायू कमकुवत आहे, म्हणजे हार्ट फेल्युअर, आणि योग्य औषधं घेऊनही पंपिंग कमीच राहतं, अशा काही जणांना.
• घरात पिढ्यानपिढ्या चालत आलेले काही हृदयाचे आजार, ज्यात असे ठोके येण्याचा धोका जास्त असतो.

हा निर्णय घेण्याआधी बहुतेक वेळा इको करून पंपिंग मोजतात.

प्रोसिजर कशी असते?

सगळं पेसमेकरसारखंच. लोकल भूल, गरज असेल तर हलकं झोपेचं औषध, गळ्याच्या हाडाखाली छोटा छेद, शिरेतून लीड हृदयात आणि डिव्हाइस त्वचेखाली खिशात. घरी सोडण्याआधी डिव्हाइस नीट चालतंय का ते तपासतात.

शॉक कसा वाटतो, आणि तेव्हा काय करायचं?

बरेच जण सांगतात, छातीत अचानक जोरात धक्का किंवा लाथ बसल्यासारखं वाटतं. क्षणात संपतं.

• एकच शॉक आला आणि नंतर बरं वाटतंय: बसा, आराम करा, आणि डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे लवकरात लवकर क्लिनिकला कळवा.
• थोड्या वेळात एकापेक्षा जास्त शॉक आले, किंवा बरं वाटत नाही, छातीत दुखतंय, दम लागतोय: लगेच इमर्जन्सीत जा. इमर्जन्सीची लक्षणं बघा.

रोजची काळजी

जखमेची काळजी, हाताची हालचाल, मोबाईल लांब ठेवणं, एअरपोर्टवर कार्ड दाखवणं, हे सगळं पेसमेकरसारखंच. नियमित डिव्हाइस चेकअप खूप गरजेचा. ICD बसवल्यानंतर किंवा शॉक आल्यानंतर गाडी कधी चालवायची, याचे नियम वेगवेगळे असतात, म्हणून आधी डॉक्टरांना विचारा. हृदयाची औषधं चालूच ठेवा. ICD धोकादायक ठोके थांबवतो, औषधांची जागा घेत नाही.

ICD तुमच्यासाठी योग्य आहे का, ते तपासणी आणि रिपोर्ट बघूनच ठरतं. ही माहिती फक्त समजून घेण्यासाठी आहे, प्रत्यक्ष भेटीला पर्याय नाही.